KADINDA TESTOSTERON: “ENERJİ VERİYOR” İDDİASI NE KADAR SAĞLAM?

Haber

Kadında testosteron: enerji veriyor iddiası ne kadar sağlam? Ankette enerji ve yorgunlukta %84,3 düzelme bildirildi; yan etkiler kaydedilmedi; veri telesağlık şirketinden; kontrollü çalışmalarda kanıt yalnızca menopoz sonrası düşük cinsel istek (HSDD) için var. İnfografik

Medscape, Kasım 2026’da kadınlara verilen testosteronun yalnızca cinsel isteği değil enerjiyi, ruh halini ve bilişsel işlevleri de düzelttiğini bildiren bir çalışmayı haberleştirdi. Çalışma, San Diego’da yapılan The Menopause Society 2026 Yıllık Toplantısı’nda sunuldu. Başlık çekici: kadınların en çok fark ettikleri yarar libido değil, enerji. Ancak verinin nereden geldiğine, nasıl toplandığına ve kontrollü çalışmaların ne söylediğine bakınca tablo değişiyor.

Çalışma ne yaptı?

Brigham Young Üniversitesi’nden Prof. Paul R. Reynolds ve arkadaşları, ABD’de hormon ve menopoz tedavisi veren telesağlık şirketi Joi + Blokes üzerinden testosteron alan 332 kadının yanıtlarını geriye dönük olarak inceledi. Kadınların yaşı 27 ile 78 arasındaydı, ortalama 45,7 idi. Doz, kan testosteron düzeyi 25 ile 50 ng/dL arasında olacak şekilde, yani premenopozal fizyolojik aralığın üst kısmını hedefleyerek ayarlanmıştı. Kullanılan yollar topikal (günde 1 ile 10 mg), oral (doz başına 0,5 ile 2 mg) ve deri altı enjeksiyondu (enjeksiyon başına 2 ile 10 mg).

Kadınlar sekiz alanda (enerji ve yorgunluk, bellek, konsantrasyon, irritabilite, depresyon, anhedoni, cinsel ilgi, ilişki doyumu) ve genel yaşam kalitesinde değişimi tek bir anketle değerlendirdi. Yanıtlar tedavi süresine göre gruplandı: 1 ay (37 kişi), 1 ile 3 ay (112), 4 ile 6 ay (80), 7 ile 12 ay (70) ve 12 aydan uzun (33).

Bildirilen sonuçlar

Düzelme bildirenlerin oranı enerji ve yorgunlukta %84,3, depresyonda %70,8, irritabilitede %69,0, anhedonide %67,5, cinsel ilgide %66,9, konsantrasyonda %57,8 ve bellekte %54,5 idi. Kadınlara en çok hangi alanda yarar gördükleri sorulduğunda enerji (%64,2) ve ruh hali (%49,7), cinsel isteğin (%41,3) önünde yer aldı. Katılımcıların %89,7’si yaşam kalitesinin düzeldiğini söyledi; “belirgin düzelme” oranı birinci ayda %5,4 iken 12 ayı aşanlarda %51,5’e çıktı. Reynolds, hastaların libidodan çok enerji ve ruh halini öne çıkarmasını “en büyük sürpriz” olarak niteledi.

Daha derine bakınca: aynı veri, dört kez manşet

Medscape haberinde çalışmanın bir dergide yayımlanmadığı belirtiliyor. Oysa aynı 332 kadınlık veri, 22 Nisan 2026’da MDPI yayınevinin Journal of Personalized Medicine dergisinde makale olarak çıktı. 7 Mayıs 2026’da Joi + Blokes, sonuçları “testosteron kadınlarda enerjiyi, ruh halini ve yaşam kalitesini anlamlı biçimde iyileştiriyor” başlıklı bir basın bülteniyle duyurdu. Haziran 2026’da şirketin tıbbi direktörü Contemporary OB/GYN’de bulguları anlattı. Ekim 2026’da veri bu kez kongre sunumu olarak yeniden haber oldu. Tek bir gözlemsel veri setinin makale, basın bülteni, röportaj ve kongre bildirisi olarak dört ayrı kez dolaşıma girmesi, kanıtın gücünü değil görünürlüğünü artırır.

Veri kimin?

Makaledeki çıkar beyanına göre yazarlardan Reynolds ve Benjamin T. Bikman, Joi + Blokes’un bilimsel danışmanıdır; tüm hasta verisi bu şirketin platformundan gelmektedir. Çalışma Brigham Young Üniversitesi’nin mentorluk ödülleriyle finanse edilmiş görünse de veriyi toplayan, tedaviyi satan ve sonuçları basın bülteniyle pazarlayan aynı şirkettir. Şirket bu süreçte HerMD’yi satın alarak ABD’nin en büyük kadın sağlığı sanal klinik ağlarından birini kurduğunu da duyurdu. Benzer biçimde rakip platform Hone Health de Eylül 2026’da testosteron kullanan 1.220 kadınlık kendi hasta anketini yayımladı. Kontrollü çalışma yerine şirket anketleriyle yürüyen bir “kanıt yarışı” göze çarpıyor.

Yöntemdeki zaaflar

Makalenin kendisi de sınırlılıkları açıkça sayıyor. Tedavi öncesinde semptom ölçümü yapılmamış; kadınlar tek bir anda, tedaviden önceki durumlarını hatırlayarak değerlendirme yapmış. Anket doğrulanmış bir ölçek değil. Kontrol ya da plasebo grubu yok. Kaç kadına anket gönderildiği ve yanıt oranı bildirilmemiş. Tedaviyi bırakanlar örneklemde yer almadığı için uzun süreli gruplar, tedaviden memnun olanlardan oluşuyor; zamanla artan yarar büyük ölçüde bu seçilim yanlılığının ürünü olabilir. Menopoz durumu, vücut kitle indeksi, eşlik eden hastalıklar ve diğer ilaçlar için düzeltme yapılmamış, çoklu karşılaştırma düzeltmesi uygulanmamış, hangi kadının hangi yolla ilaç aldığı bile kaydedilmemiş.

Ortalama yaşın 45,7 olması ayrı bir sorun. Bu yaş grubundaki kadınların önemli bir bölümü premenopozal ya da perimenopozaldır. 2019 Küresel Uzlaşı Bildirgesi ise premenopozal kadınlarda testosteron kullanımı için cinsel işlev dahil hiçbir sonuç bakımından öneri yapacak veri olmadığını açıkça belirtiyor.

Yan etkiler: kaydedilmeyen risk

Çalışmada yan etkiler sistematik olarak toplanmamış. Akne, kıllanma (hirsutizm) ve ses kalınlaşması gibi bilinen androjenik etkiler izlenmemiş. Buna karşılık 120 kadının 12. hafta kan değerleri “olumlu biyobelirteç değişimi” olarak sunulmuş: total testosteron 16,8’den 42,3 ng/dL’ye (%152 artış), hemoglobin 12,7’den 13,4 g/dL’ye çıkmış, trigliserit %12,6 azalmış. Klinik farmakoloji açısından androjene bağlı hemoglobin artışı bir “kazanç” değil, eritrositoz riski nedeniyle izlenmesi gereken bir güvenlik sinyalidir. Hematokrit ise hiç raporlanmamış; trigliserit dışındaki lipitler de verilmemiş. Meme ve kardiyovasküler sonuçlara ilişkin uzun süreli veri yok; Reynolds da bu soruların ancak ileride yapılacak randomize çalışmalarla yanıtlanabileceğini kabul ediyor.

Kontrollü çalışmalar ne diyor?

Monash Üniversitesi’nden Susan Davis ve arkadaşlarının 2019’da Lancet Diabetes & Endocrinology’de yayımladığı meta-analiz, 8.480 kadının katıldığı 36 randomize kontrollü çalışmayı inceledi. Testosteron, plasebo ya da östrojen karşılaştırmasına göre cinsel işlevi (doyurucu cinsel deneyim sıklığı, istek, uyarılma, orgazm) anlamlı biçimde artırdı. Buna karşılık bilişsel ölçümler, kemik mineral yoğunluğu, vücut kompozisyonu ve kas gücü üzerinde yarar saptanmadı; menopoz durumundan bağımsız olarak depresif ruh hali ve psikolojik iyi oluş üzerinde de etki görülmedi.

Aynı yıl 11 uluslararası derneğin onayladığı Küresel Uzlaşı Bildirgesi, kadında testosteronun kanıta dayalı tek endikasyonunun menopoz sonrası hipoaktif cinsel istek bozukluğu (HSDD) olduğunu, başka hiçbir semptom ya da hastalığın önlenmesi için yeterli veri bulunmadığını, fizyolojik üstü dozlardan ve magistral (compounded) ürünlerden kaçınılması gerektiğini bildirdi. 2021 tarihli ISSWSH kılavuzu da aynı çizgide. Çalışmaya katılmayan One Medical’den Dr. Erin Duralde, Medscape’e yaptığı yorumda bulguları “hipotez üretici” olarak niteledi; enerji ve bilişsel işlevi inceleyen bazı randomize çalışmalarda plaseboya göre fark bulunmadığını, çalışmadaki geniş doz aralığı nedeniyle tek bir doz ya da yol hakkında sonuç çıkarılamayacağını vurguladı.

FDA cephesi: onaylı ürün yok

ABD’de kadınlar için FDA onaylı bir testosteron ürünü bugün de bulunmuyor. FDA, 17 Eylül 2026’da “Menopozdaki Kadınlarda Testosteron Kullanımı” başlıklı ilk kamuya açık çalıştayını düzenledi. Çalıştayda konuşan uzmanlar, kadınların testosteronu giderek enerji ve ruh hali gibi şikâyetler için istediğini, ancak mevcut kılavuzlara göre bunların tedavi endikasyonu olmadığını ve uzun dönem güvenlik sorularının yanıtsız kaldığını vurguladı. Menopoz dönemindeki kadınlara endikasyon dışı testosteron reçetesinin son beş yılda üç katına çıktığı bildiriliyor. Testosteron Avustralya’da kadınlarda HSDD için ruhsatlıdır; Avrupa’da ise HSDD için onaylanan Intrinsa bandının ruhsatı 2012’de geri çekilmişti.

Türkiye için anlamı

Türkiye’de de kadına özgü ruhsatlı bir testosteron preparatı bulunmadığından, kullanım fiilen erkekler için üretilmiş jellerin düşük dozlarla ya da magistral ürünlerle endikasyon dışı biçimde yapılıyor. Sosyal medyada “kadınlar için testosteron”un enerji, odaklanma, kilo verme ve “gençleşme” vaadiyle pazarlandığı bir ortamda, şirket anketlerine dayanan bu tür haberler kolayca reçete talebine dönüşebilir. Hekimin elindeki soru basit olmalı: bu kadın menopoz sonrasında mı ve sıkıntı veren düşük cinsel istek tanısı biyopsikososyal değerlendirmeyle konmuş mu? Değilse, testosteronun bugün kanıtla desteklenen bir yeri yoktur.

Sonuç

Reynolds ve arkadaşlarının çalışması, kadınların testosterondan ne beklediğini gösteren ilginç bir gözlem; ama bir etkinlik kanıtı değil. Kontrolsüz, geriye dönük, doğrulanmamış bir anket; yan etkisi kaydedilmemiş, tedaviyi bırakanları dışarıda bırakan ve verisi tedaviyi satan şirketten gelen bir çalışma. Enerji ve ruh hali gibi plasebo etkisine en açık alanlarda “%84 düzelme” rakamı, ancak plasebo kontrollü, doğrulanmış ölçeklerle yapılan ve güvenliği sistematik izleyen çalışmalarla doğrulanırsa anlam kazanır. O güne kadar ilke değişmez: değerlendirmek, doğrulamak değildir.

Kaynaklar

1. Medscape. Women on testosterone report gains beyond sexual desire. Kasım 2026 (The Menopause Society 2026 Annual Meeting haberi).

2. Cooper-Leavitt EF, Parker G, Richardson AW, et al., Bikman BT, Reynolds PR. Testosterone replacement therapy in women is associated with improved symptom burden and favorable biomarker changes: a retrospective observational study. J Pers Med 2026;16(5):231. doi:10.3390/jpm16050231

3. Joi + Blokes. New study shows testosterone therapy in women significantly improves energy, mood, and quality of life. Basın bülteni, 7 Mayıs 2026.

4. Contemporary OB/GYN. Individualized TRT demonstrates broad symptom improvements beyond sexual function. 2 Haziran 2026.

5. Islam RM, Bell RJ, Green S, Page MJ, Davis SR. Safety and efficacy of testosterone for women: a systematic review and meta-analysis of randomised controlled trial data. Lancet Diabetes Endocrinol 2019;7(10):754-766.

6. Davis SR, Baber R, Panay N, et al. Global consensus position statement on the use of testosterone therapy for women. J Clin Endocrinol Metab 2019;104(10):4660-4666.

7. FDA. Public workshop: Testosterone use in menopausal women, 17 Eylül 2026. Docket FDA-2026-N-5479.

8. Holland & Knight. FDA workshop signals potential approval pathway for testosterone therapy in menopausal women. 21 Eylül 2026.

Bu yazının hazırlanmasında AI desteği alınmıştır.

Bu yazıyı beğendiniz mi?