Viyana'daki EADV Kongresi'nde sunulan ilk kontrollü çalışma güçlü bir ilişki gösteriyor, ancak nedensellik kanıtlamıyor
GLP-1 reseptör agonisti kullanan hastalar, bu ilaçları hiç kullanmamış benzer hastalara göre belirgin biçimde daha fazla tırnak sorunu ve saç dökülmesi bildiriyor. Bulgular, 30 Eylül-3 Ekim 2026 tarihlerinde Viyana'da yapılan Avrupa Dermatoloji ve Veneroloji Akademisi (EADV) Kongresi'nde sunuldu (Piraccini BM ve ark., özet no: AS-1799).[1,2] Saç dökülmesi ile GLP-1 ilişkisi son yıllarda giderek daha fazla belgeleniyordu; tırnaklara ilişkin kontrollü veri ise ilk kez ortaya konuyor.
Çalışma nasıl yapıldı?
Araştırmacılar Brezilya, Fransa, Meksika ve ABD'den 575 GLP-1 reseptör agonisti kullanıcısını, bu ilaçlara hiç maruz kalmamış 1329 kontrolle karşılaştırdı. Katılımcıların tümünde tip 2 diyabet ve/veya obezite (BKİ 30 kg/m² veya üzeri) vardı. Kontrollerin genel toplumdan değil, aynı metabolik zemine sahip hastalardan seçilmiş olması çalışmanın güçlü yanı. Ortalama GLP-1 tedavi süresi 18,5 aydı; kilo kaybı ve yakınmalar son 3 aylık dönem için sorgulandı.
Son 3 ayda kilo verdiğini bildirenlerin oranı GLP-1 grubunda %76,3, kontrol grubunda %47,3 idi (P < 0,001).
Tırnak bulguları
En az bir tırnak sorunu bildirenlerin oranı GLP-1 grubunda %66'nın üzerinde, kontrollerde %52,8 idi (P < 0,001).
| Bulgu | GLP-1 kullanıcıları | Kontroller | OR (%95 GA) |
|---|---|---|---|
| Tırnak ayrılması | %39,3 | %8,7 | 6,84 (5,30-8,81) |
| Renk değişikliği (diskromi) | %45,6 | %17,0 | 4,09 (3,29-5,08) |
| Çizgi veya oluklar | %46,8 | %31,8 | 1,89 (1,55-2,31) |
| Kırılganlık | %58,3 | %51,1 | 1,34 (1,09-1,65) |
Araştırmacılardan Charles Taïeb'e göre en şaşırtıcı nokta, farkların yalnızca kilo vermiş katılımcılar incelendiğinde de sürmesi; yani kilo kaybı tek başına tabloyu açıklamıyor. Ekibin çalışma hipotezi şu: tırnak matriksi, kıl folikülü gibi hızlı yenilenen keratinize bir yapı ve tedaviye eşlik eden metabolik ve beslenmeye bağlı değişikliklere duyarlı olabilir; bunun üzerine ilacın doğrudan bir etkisi de eklenebilir.
Saç ve saçlı deri bulguları
| Bulgu | GLP-1 kullanıcıları | Kontroller | OR (%95 GA) |
|---|---|---|---|
| Yeni başlayan saç dökülmesi | %26,1 | %11,6 | 2,67 (2,03-3,50) |
| Saç hacmi veya yoğunluğunda azalma | %42,4 | %19,3 | 3,23 (2,61-4,00) |
| Saçlı deride kızarıklık | belirtilmemiş | belirtilmemiş | 3,05 (2,34-3,99) |
Saç dökülmesi olgularının çoğuna kaşıntı, kızarıklık veya pullanma eşlik ediyordu. Taïeb'e göre hızlı kilo kaybına bağlı klasik telogen effluvium, inflamasyonlu bir saçlı deriyi açıklamaz; bu nedenle dökülmeye inflamatuvar bir bileşenin de katkıda bulunduğu düşünülüyor. Bu bileşen bugün klinisyenlerin aramadığı, ancak tedavi edilebilir olabilecek bir bulgu.
Diyabetli hastalarda ayrı kanıt: BMJ çalışması
EADV bulguları, yalnızca tip 2 diyabetlilerde yapılmış ve daha güçlü tasarımlı bir çalışmayla aynı yöne işaret ediyor. 22 Temmuz 2026'da The BMJ'de yayımlanan Pennsylvania Üniversitesi araştırması, hedef çalışma emülasyonu yöntemiyle GLP-1 reseptör agonisti başlanan tip 2 diyabetli erişkinleri, SGLT-2 inhibitörü veya DPP-4 inhibitörü başlananlarla karşılaştırdı. Veriler Penn Medicine'in Ocak 2019-Eylül 2024 dönemine ait elektronik hasta kayıtlarından alındı.[3]
| Karşılaştırma | Hasta sayısı | Alopesi, HR (%95 GA) | Skar bırakmayan alopesi, HR (%95 GA) |
|---|---|---|---|
| GLP-1 ve SGLT-2 inhibitörü | 12.004 ve 15.221 | 1,37 (1,08-1,73) | 1,53 (1,18-1,97) |
| GLP-1 ve DPP-4 inhibitörü | 11.964 ve 11.233 | 1,68 (1,28-2,20) | 1,72 (1,28-2,31) |
İlişki skar bırakmayan alopesiye özgüydü; yani kıl foliküllerinin korunduğu, saçın yeniden çıkabildiği tipe. Mutlak risk ise düşük: SGLT-2 inhibitörü karşılaştırmasında alopesi insidansı 1000 kişi-yılında 6,91'e karşı 5,04 idi. Yazarlar, mutlak riskin düşük olmasına karşın bu olası etkinin bilinmesinin tedavi kararlarına yardımcı olabileceğini belirtiyor.
Bu çalışmanın EADV verisine göre üstünlüğü, karşılaştırmanın başka bir diyabet ilacı başlanan hastalarla yapılması ve sonlanımın hasta beyanına değil klinik kayda dayanması. Yine de gözlemsel; nedensellik göstermiyor. Dikkat edilecek iki nokta daha var: ilişki duyarlılık analizlerinde sürdü, ancak negatif kontrol sonlanımı kalibrasyonundan sonra zayıfladı; çalışma da yalnızca diyabet endikasyonunu kapsıyor, yalnızca kilo vermek için GLP-1 kullananlar incelenmedi. Tırnaklar bu çalışmada değerlendirilmedi; tırnak bulguları yalnızca EADV sunumuna dayanıyor.
İki çalışma birlikte okunduğunda ölçüm farkı da dikkat çekiyor: EADV'de hasta beyanıyla yeni başlayan saç dökülmesi %26, BMJ'de kayda geçmiş alopesi 1000 kişi-yılında yaklaşık 7. İki ölçü doğrudan karşılaştırılamaz; yine de hastanın yaşadığı ile hekime yansıyıp kayda geçen arasındaki bu fark, sorunun klinikte ne kadar az sorgulandığını düşündürüyor.
Sınırlılıklar
- EADV çalışması kesitsel ve hasta bildirimine dayalı; nedensellik kuramaz. Bunu araştırmacılar da açıkça belirtiyor. Tırnak ve saç bulguları hekim muayenesiyle doğrulanmış değil.
- GLP-1 kullanıcılarının yarısı tırnak sorunlarının tedaviden önce de bulunduğunu bildirdi.
- Önceden var olan dermatolojik hastalıklar ve beslenme eksiklikleri için düzeltme yapıldığında tırnak ayrılması ve renk değişikliği yine de yaklaşık 2-3 kat daha sık bulundu; yani düzeltme, ham farkı belirgin biçimde küçültüyor.
- Veriler kongre sunumu düzeyinde; hakemli dergide yayımlanmış tam metin yok.
Hekimlere ve hastalara mesaj
Taïeb'in önerisi: GLP-1 başlamadan önce ve izlemde saç, saçlı deri ve tırnaklar sorgulanmalı ve muayene edilmeli; önceden var olan dermatolojik hastalıklar ve beslenme eksiklikleri gibi tedavi edilebilir etkenler aranmalı. Tedavi sırasında görülen her şeyin tedaviden kaynaklanmadığı da akılda tutulmalı.
Bu değişiklikler hastaları ilacı kendi kendilerine bırakmaya itebilir. Araştırmacıların vurgusu, bulguların sık ama genellikle iyi huylu olduğu ve tedaviyi kendi kararıyla kesmek için bir neden oluşturmadığı; Taïeb bunu "alarm değil farkındalık" olarak özetliyor. Değişiklik fark eden hasta hekimine bildirmeli. Bir sonraki adım, hastaları tedavi başlangıcından itibaren standart dermatolojik muayene ve biyolojik izlemle takip edecek prospektif bir çalışma; amaç değişikliklerin ne zaman ve neden ortaya çıktığını ve geri dönüşlü olup olmadığını belirlemek.
Kaynaklar
1. Piraccini BM, et al. AS-1799. European Academy of Dermatology and Venereology (EADV) Congress; 30 Eylül-3 Ekim 2026; Viyana.
2. Healio. GLP-1 use associated with nail detachment, hair loss. 2 Ekim 2026. https://www.healio.com/news/dermatology/20261002/glp1-use-associated-with-nail-detachment-hair-loss
3. Tang H, Zhang B, Lu Y, Zhang D, Liu R, Lu Y, Cotsarelis G, Asch DA, Chen Y. Risk of hair loss associated with glucagon-like peptide-1 receptor agonists in adults with type 2 diabetes: target trial emulation. BMJ. 2026;394:e100077. doi:10.1136/bmj-2026-100077
Not: Bu yazının hazırlanmasında AI desteği alınmıştır.